Home » Lắp đặt internet FPT » Trọn Một Con Đường

Trọn Một Con Đường

Bangalore 11/1998 – Hòa lạc 11/2013

Đã đi, đã thấy, đã làm, có hy vọng, có thất bại, và không hối tiếc! Kinh nghiệm cho đi, chỉ còn cảm xúc ở lại!

Giá trị gì?

Từ chuyến đi ban đầu sang Ấn độ tháng 12/1998, đến buổi khai trương F-Ville ngày 23/11/2013. 15 năm là chiều dài con đường mà tôi đã đi hết tại FPT Software.

Chưa bao giờ làm một việc gì lâu như thế! Giữ được lửa là câu nói của các bạn Infosys năm 1998: tao biết là chúng mày giỏi, nhưng đừng tự ái khi đi làm outsourcing, mày nên nhớ mỗi đô la tiền mặt thu được, mày còn thu được 5 đô la tri thức cho đất nước mày!

Đúng vậy. Company is campus, Business is curiculum and Customer shall teach! Chúng tôi đã học say sưa như chưa từng được học.

Năm 2007, Vietnam Airlines thông báo, Fsoft là khách hàng lớn thứ bacủa họ, sánh vai với Chính phủ Việt nam và đại gia bán dầu Petro Vietnam. Tôi đã cảm thấy thật tự hào!

Đừng ngại!

Đã quyết tâm toàn cầu hóa, đừng ngại thuê Tây. Ba bạn dưới đây vào Fsoft trong giai đoạn khó khăn 2001-2002, mỗi người một kiểu nhưng đều đã đóng góp to lớn cho việc hình thành tính cách của Fsoft trong những ngày đầu tiên.

Martin

Martin, MBA Mỹ xịn, đẹp trai ngời ngời, chuyên gia tư vấn chiến lược, được giới thiệu làm tư vấn vào thị trường Mỹ. Còn nhớ lúc đàm phán lương, tôi đã luôn lấy lương của HLV đội tuyển bóng đá Việt nam lúc đó là Alfred Ridle làm chuẩn. Nhờ có Martin, chúng tôi học được 2 khái niệm: route to market, và mô hình tay không bắt giặc: pivotal ODC! Martin bảo tôi, bán hàng mà phải dùng đến powerpoint là hạ sách, phải dùng model!

Cuối năm đó, cậu ấy mời tôi và Khang (ng giới thiệu) lên Daewoo than thở: mấy tháng trước, còn đang ở Seatle, công việc ổn định, giờ đã ngồi đây, vô gia cư. Mà gay nhất là lại sắp lấy vợ! Nói xong, thò tay cấu vào đùi mình một cái xem có đúng là sự thật không!

Bryan

Bryan, trông mặt rất thông minh, typical american entrepreneur, cũng do một người bạn giới thiệu, (Brayn hỏi về IT Việt nam mà bạn tôi không nắm được nên gửi sang tôi). Bryan kể đã từng dựng và bán mấy công ty ở Pháp, ở Silicon Valley rất hấp dẫn. Nhưng lúc đó tôi chỉ quan tâm, có việc gì cho bọn tao làm không. Thế quái nào đưa đi đẩy lại, Bryan lại thành CTO của Fsoft. Nhờ Bryan, chúng tôi được đọc Red Hering, Wired cũng như PWC Technology Report. Thấy anh em công nghệ mà vui chơi ko được “công nghệ” lắm, Bryan tổ chức hẳn một cuộc thi robot vượt mê cung cho anh em, vui dã man. Được mấy tháng, bạn bảo tôi, mày bảo Hùng râu đừng bắt tao làm report, tao sẽ không cần nhận lương. Lúc đó Fsoft đang lấy CMM, Bryan là CTO phải viết báo cáo đại diện TMG (technology managemen group)!

Bẵng đi một thời gian, thấy hắn xông ra mở Vinagame!

Manu

Manu là dân phượt Pháp, nghe như bạn nói, thì bạn thuê xe máy đi từ HCM ra Hà nội thì hết tiền phải cầm xe máy, bây giờ phải xin đi làm để chuộc xe máy lại. Có vẻ cũng gần giống sự thật, vì cứ gặp tôi là bạn lại xin tăng lương vì hiện tại chỉ đủ tiền ăn bún, hoặc không thì cho bạn về Pháp để bạn bán căn hộ và con xe đạp xịn.

Manu không có bằng đại học nhưng lập trình ngon, làm thiết kế cho hệ thống Fsoft Insight. So với hai bạn trên, Manu có biệt tài viết sử ký. Sử ký của bạn viết về Hùng Râu, anh em cười lăn cười bò, còn được em Thùy Dương diễn lại trong dịp giới thiệu tân binh năm 2002.

Sau khi rời Fsoft, nghe đâu bạn đi làm DJ ở quán bar, rồi mở lò nấu rượu ta cho tây uống.

 

Cô đơn

Là người đứng đầu một tổ chức, chắc chắn bạn không tránh khỏi những lúc cảm thấy cực cô đơn.

Với tôi đó là một buổi sáng tháng hai năm 2002. Tình hình kinh doanh ảm đạm. Hai năm rồi vẫn lỗ, tương lai mịt mùng. Martin đang ở Mỹ, bảo tôi sang đi gặp khách tại Mineapolis. Một mình, đến một thành phố xa lạ, lạnh lẽo, cũng chưa rõ là nói chuyện gì. Ở sân bay Nội bài, tình cờ gặp các đồng nghiệp FPT, ai cũng vui vẻ, phấn chấn. Tôi hỏi, các bác đi đâu làm gì đấy? Hóa ra là họ đi Macao để xem các sòng bạc.  Bỗng dưng sến, thấy tủi thân quá!

Cũng may nhớ lời anh TienLQ dặn: “đừng lo, em cứ giữ lấy mấy thằng giỏi, sẽ ổn cả thôi”. Thấy bình tâm lại, đi tiếp. Chuyến đi đấy, tuy không kiếm được khách, nhưng tôi đã mua cuốn sách “HCM a life”, một cuốn sách có ảnh hưởng to lớn đến cách hành xử của tôi sau này.

 

Nghe “chửi”

Nói sách vở là phải biết lắng nghe tiếp thu phê bình, còn nôm na dân gọi biết nghe chửi. Đối với chúng tôi, thế hệ những học sinh giỏi, “cháu ngoan Bác Hồ” chỉ biết nhận giấy khen, đây thực sự là một môn khó nhằn!

Cấp trên “chửi”

Tôi có may mắn là gặp toàn xếp hiền. Nhưng ko có nghĩa là không “chửi”. Lúc đó, tôi rất sợ mỗi lần gặp, a Bình lại bảo: “bọn em thiếu business sense”. Chắc vậy thật. Từ bé tôi đã sợ những gì liên quan đến tiền nong, buôn bán. Sau này ko thấy bị “chửi” nữa, có lẽ cũng không phải vì mình mới mọc thêm business sense, mà chắc là các đồng đội đã bổ khuyết. Vả lại “business sense” hóa ra không chỉ là chuyện tiền nong,

Đồng nghiệp “chửi”

Trong một cuộc họp, Đình Anh phát biểu: quân của anh Nam ảo tưởng, tổ chức lộn xộn, ăn tàn phá hại. Điếng người. Nhưng nghĩ kỹ có nhiều cái đúng. Ảo tưởng đúng, lộn xộn có, ăn tàn thì lỗ, phải sửa, nhưng phá hại thì hơi quá, năm đó FPT làm ăn đen, đâu phải do FsoftJ

Khách hàng “chửi”

Vô số. ĐatPP còn xếp các bác này vào một loại gọi là “thích khách”: “là khách hàng đến chửi bới xỉ vả (thường do dự án làm thối)”. Nhưng ko phải lúc nào cũng tại dự án: có lần, khách hàng bự dẫn tôi ra ăn ở quán Phố Biển, rồi bảo: Nam, tao ước gì các lập trình viên của mày nói tiếng Anh được như mấy em bưng bê ở đây!

Nhân viên “chửi”

“Kém”, “ăn tiền”, “bóc lột”, “ngụy quân tử”…thôi thì không thiếu từ nào. Nhưng cay mũi là câu chuyện xử lý một vụ vi phạm ISMS. Nhân sự gửi dự thảo quyết định kỷ luật dài, từ  nhân viên đến PM, GL, kể BU Lead của FPT Japan. Bỗng nhận được mail của nhân viên: “Em thấy nếu về nội bộ, kỷ luật thế là OK. Nhưng đứng từ phía khách hàng mà nói, lãnh đạo cao nhất cũng nên tự nhận một hình thức kỷ luật”.

Có một điều ở Fsoft khác với các công ty khác là các sếp ở đây rất ít khi được khen. Ở nhiều công ty khác, sếp đến công ty thì được nhân viên khen (trực tiếp thôi nhé, gián tiếp thì khác nhiều), về nhà vợ con khen vì tiền thì kiếm được mà lại có thời gian đưa vợ con đi chơi, bạn bè khen vì đôi khi họ nhờ vả được, sếp của sếp khen vì chú biết mua quà cho anh hợp với ý anh…. Ở Fsoft thì sếp là người nghe chửi nhiều nhất. Khách hàng chửi vì phải đứng mũi chịu sào, nhân viên ca thán vì không đáp ứng nhu cầu của họ, sếp của sếp chửi vì để khách hàng chửi, vì không đạt doanh số, về nhà vợ con chửi vì chẳng khi thấy mặt mũi ở nhà suốt ngày công việc với công việc, bạn bè kêu ca mang tiếng làm sếp ở FPT mà chẳng nhờ vả được cái gì, nhờ xin việc hộ thì nó chỉ làm mỗi một việc là gửi hộ hồ sơ lên phòng tuyển dụng. Còn lại ra sao thì tự mà thi mà tuyển. Vì vậy một tiêu chí để lên làm lãnh đạo của Fsoft là phải biết lắng nghe khi thiên hạ chửi mình, và phân biệt được câu chửi nào mang tính chất xây dựng, câu chửi nào mang tính chất phá hoại. 

Đau thương và Hành động.

Đường dài, chắc chắn không tránh khỏi những buồn đau, cần phải suy nghĩ tích cực, để đủ năng lượng để đi tiếp.

Bố một nhân viên qua đời. Điều đáng nói là ông kêu đau đầu, nhưng cả nhà vẫn chỉ lo đánh gió, giải cảm. Đến lúc đưa đi bệnh viện thì đã quá muộn. Lý do đơn giản: ai cũng khiếp sợ khi nghĩ đến chuyện đi bệnh viện nên càng trì hoãn được càng tốt.

Phải có cách nào đó để ai cũng có thể mạnh dạn vào Việt – Pháp chứ? Tôi hỏi Steve bên Unilever, bên đó làm thế nào? Steve giới thiệu tôi đến AON. Thoạt đầu AON từ chối vì chưa có chính sách làm cho các công ty nội địa và cũng không tin là các công ty Vietnam lại quan tâm đến loại sản phẩm xa xỉ này. Phải gần một năm vừa làm đề xuất vừa thuyết phục HĐQT, cuối cùng FPT Care được phê duyệt,

Fsoft trở thành công ty Việt nam đầu tiên có chính sách bảo hiểm y tế như các tập đoàn đa quốc gia trên thế giới.

Việc khó ai làm?

Fsoft HCM gặp khó khăn trong việc tìm đường ra phải quay lại thị trường trong nước từ năm 2002, làm thế nào để phục hồi?  Năm 2003, Đà nẵng còn đang là một miền đất hoang vu về CNTT, chưa có bất cứ một trường nào dạy tiếng Nhật, làm thế nào để thực hiện lời hứa của tập đoàn với lãnh đạo thành phố đưa XKPM vào Đà nẵng? Ai sẽ là người biến “giấc mơ Mỹ” thành hiện thực sau khi văn phòng tại San Jose bị đóng cửa từ năm 2002? ISMS là gì vậy, không ai biêt! Nhưng vẫn phải làm, ai làm? Khách hàng Mỹ quyết xong than trời: “tao đã nghĩ chúng mày dốt, nhưng không ngờ là dốt thật”, làm thế nào để xoay xở, tồn tại và phát triển?

Những câu hỏi khó đại loại như vậy liên tục được đặt ra trong quá trình phát triển! Và tôi là người may mắn: dù có thách thức đến đâu chăng nữa, khi tôi chia sẻ, cũng luôn có những đồng đội xung phong nhận nhiệm vụ: TuanPM, CanhBT, TungBH, HungP, CuongPT…. Và trong đại đa số các trường hợp, các bạn ấy đều hoàn thành xuất sắc công việc của mình.  FHCM vượt 1000 nhân viên từ năm 2012, FDN đang trên đường trở thành đơn vị có sức bật nhất trong toàn tập đoàn. FUSA đăng ký 100m doanh thu cho 2016. ISMS là thương hiệu của Fsoft. FS trở thành điểm tựa cho FUSA trong ngành phần mềm nhúng.

Quan điểm của tôi về việc khó khá đơn giản. Việc khó không được giao mà để cho anh em xung phong nhận. Nếu mình nói ra thấy ngượng mồm, thì nên vứt ngay việc đó đi. Nếu nói ra mãi mà vẫn không ai hiểu, thì chắc là mình chưa hiểu kỹ-> nghĩ tiếp. Nếu mọi người đều hiểu mà không ai nhận, thì anh em rõ ràng là chưa sẵn sàng, hoãn được thì nên hoãn. Còn hạ sách là mình tự làm lấy:-)

Cảm nhận tổ chức.

Trong cuốn Secret of Software Success, Dough Burgum CEO of Great Plains đã kể mặc dù công ty có đến hơn 4000 nhân viên, ông vẫn duy trì email trực tiếp đến từng thành viên.

Tôi đã rất muốn học theo Dough, nhưng làm thế nào để thực hiện việc đó? Từ cảm xúc của cá nhân, khi có ai đó chúc mừng sinh nhật, tôi đã yêu cầu phòng nhân sự gửi danh sách nhân viên có sinh nhật vào ngày hôm sau trước 10h tối hôm trước. Cứ như vậy, mỗi ngày cố gắng dành ra 15-20’ trước khi đi ngủ, đọc đi đọc lại những cái tên, quê quán, ngày sinh, đơn vị, viết một cái mail chúc mừng sinh nhật. Có những niềm vui bất ngờ, có những sai lầm ngớ ngẩn. Nhưng quá trình đó luôn giúp tôi cảm nhận được Fsoft như những con người bằng xương, bằng thịt chứ không chỉ là một pháp nhân với những con số khô khan.

Tôi tin rằng để kiểm soát tình hình, người lãnh đạo luôn phải có những kênh khác để hiểu được công ty của mình, ngoài những báo cáo KPI và công cụ quản trị chính thức. Mai dưới đây chỉ là 1 ví dụ.

“Em cũng thấy cần có trách nhiệm hơn sau khi đọc lá thư của anh. Nên em quyết định nói ra 1 việc mà theo em là khá nghiêm trọng. Có ảnh hưởng trực tiếp đến FSoft nói riêng và FPT nói chung:

Em biết ở cty mình có 1 đồng chí rất hay chôm CC trên mạng rồi ship hàng về VN, mà toàn gửi về tòa nhà FPT, đã có rất nhiều “thương vụ” thành công. Nếu 1 ngày chủ thẻ phát hiện báo với Interpol để điều tra hoặc Trung tâm an ninh mạng của VN phát hiện ra thì thanh danh của FPT không tránh khỏi ảnh hưởng. Nếu sự việc được khách hàng biết thì liệu họ có yên tâm khi cộng tác với “Kẻ gian” không? Cảm ơn anh đã đọc mail.”

Core Partner là gì?

Tự dưng được một khách hàng hết sức khó tính của Nhật cấp bằng công nhận là “Core Partner”. Chỉ có 4 trong hàng chục partner của bạn được công nhận thôi nhé,anh em mừng không kể xiết. Thế là vào dây rồi, đỡ bị chửi hơn, doanh số chắc tăng nhanh! Thế mà cả năm sau vẫn thấy không có gì thay đổi, vẫn kiểm điểm, chất lượng…. doanh số có phần giảm. Nhân có dịp bác Sacho (CEO) sang thị sát, tôi mới khéo léo hỏi chuyện, không hiểu Core Partner thì có được ưu ái gì không. Ngẫm nghĩ một hồi, Sacho trả lời:

Nam san, khi tôi mới được lên chức, công ty tôi đang rất khó khăn. Công ty các bạn đã hết sức giúp đỡ. Core Partner là những người bạn giúp nhau khi hoạn nạn. Giờ chúng tôi cũng đã dễ thở hơn một chút, nhưng nếu khó khăn, tôi biết là các bạn sẽ vẫn giúp đỡ. Và các bạn cũng có thể chờ đợi điều đó từ phía chúng tôi.

Đúng là Core Partner thật!

 

Kiểm điểm.

“Nam san, chúng tôi đã gửi các ý kiến đề nghị khắc phục những lỗi đã xảy ra trong dự án vừa qua và đã mất hết một ngày hôm qua để nghe các ông trình bày phương án khắc phục. Nhưng tôi phải nói thật là kế hoạch hành động của các ông đưa ra hết sức hình thức, không đi thẳng vào thực chất vấn đề. Nếu đến ngày thứ hai tuần tới, các ông không đưa ra được kế hoạch mới và giải thích với chúng tôi qua Skype, tôi nghĩ chúng ta khó có thể hợp tác tiếp”.

Cái bệnh cứ bị phê bình là nhận ngay, chưa biết lỗi gì đã xin, sau đó hứa sửa chữa, khá hơn tí là đưa ra những biện pháp khắc phục chung chung, đã nhiễm vào máu mỗi người chúng ta rồi. Nhan nhản trên các phương tiện thông tin đại chúng, đầy rẫy trong các trường học, công sở.

Năm 2006, trong một cuộc gặp bàn kế hoạch đầu năm, khách hàng đã hỏi thẳng: 2 nhân viên của ông cử sang đây, viết một bản kiểm điểm cũng không biết cách viết. Xin hỏi là các ông đã cử 2 nhân viên kém nhất của mình, hay cả công ty ông toàn những người như vậy, hay xin lỗi, đất nước ông toàn những người như vậy?

Cũng may có khách hàng nghiêm khắc tát vào mặt như vậy nên anh em chúng tôi mới tiến bộ. Mặc dù còn xa mới được như mong muốn.

Thất bại chỉ là mẹ của thành công nếu chúng ta học được cách viết kiểm điểm.

 

Làm cho dân hiểu.

Tại Fsoft, truyền thông là việc của toàn dân. Ai cũng có quyền làm và ai cũng phải làm.

Một số thương hiệu nổi danh hiện giờ, hoàn toàn không phải do sáng kiến của Ban truyền thông, lại càng không phải chủ trương chỉ đạo của Ban giám đốc mà lại do những nhân viên bình thường đề xuất và trực tiếp thực hiện.

 

Cucumber, tờ báo đầu tiên, giờ đã thành biểu tượng của truyền thông nội bộ Fsoft, do em HoaNTQ lúc đó là nhân viên mới của phòng kinh doanh đề xuất. Cũng không hiểu sao em lại đặt là Cucumber nữa, nhưng đúng là hay! Nội dung cũng chẳng có ai phê duyệt (ít nhất là là mình không duyệt). Còn nhớ có lần cucumber được khách hàng nêu đích danh trong báo cáo đánh giá là công cụ tuyên truyền hữu hiệu cho processes và là một lý do để họ chọn Fsoft.

Chợ Dưa, một trong những diễn đàn nội bộ sôi động và thành công nhất của Fsoft do NguyenNQ khởi xướng và làm admin. Nguyên lúc đó cũng là nhân viên mới của phòng nhân sự, phụ trách tuyển dụng. Thôi thì đủ vấn đề, các lãnh đạo lần lượt bị đem ra “ném đá” như luật ShariaJ. Bản thân tôi cũng bị đập te tua hồi viết sử ký. Số phận thăng trầm, đã từng bị tập đoàn đóng cửa, giờ chợ vẫn còn họp tại chodua.

Bản tin 131, của Ngọc Anh, cán bộ tổng hội, nhằm đưa tin tức đều đặn hàng ngày đến từng nhân viên. 1 tiêu điểm 3 sự kiện 1 nhân vật. Năm 2011, 131 tưởng đã bị khai tử, tôi đã giúp PhuongNTD, kiên trì thuyết phục được anh Thang Đức Thắng để cho bản tin tiếp tục duy trì đến tận bây giờ. Tôi vẫn đọc hàng ngày để cảm nhận được Fsoft.

Theo lời dạy của Cụ Hồ mọi việc lớn nhỏ, muốn thành, đều bắt đầu từ tuyên truyền làm cho dân hiểu.

Thế mạnh Cạnh tranh Cốt lõi

Hồi Martin mới về, hàng ngày cậu ấy cho tôi một danh sách những điều cần phải cải tiến ngay. Được một thời gian thì tôi không đọc nữa. Vì có đọc cũng chẳng thực hiện đượcL

Nhân một dịp đi nước ngoài, transit qua sân bay Đài bắc, gặp mấy cô ô-sin người Việt đang nô đùa chí chóe. Hỏi ra thì các cô phải cạnh tranh ác liệt với các bạn Philippines. Mà vẫn kiếm được tiền. Tuy yếu hơn (cơ địa), lười hơn (một phần do yếu), bẩn hơn (vì ko được đào tạo), hư hơn (vì hay cãi), các cô gái Việt nam vẫn tìm ra được một điểm mạnh là nấu ăn “hợp khẩu vị hơn” nhờ tài nếm và không tuân thủ lắm sách dạy.

 

Về cứ trằn trọc mãi, không hiểu cái gì là thế mạnh cạnh tranh cốt lõi của các lập trình viên Việt nam? Chứ cứ ngồi kiểm điểm sửa khuyết điểm chắc mạt kiếp mới lên được. Đem ra anh em mổ bò.

Chăm chỉ, Cần cù, Kỷ luật bị loại đầu tiên.

C++, Java… bị loại thứ hai, mới học làm sao đã thành cốt lõi được.

Thông minh, sáng dạ… nghe thấy ưng cái bụng, nhưng lại sợ bạn test thật thì chết.

A Bình tham gia, bảo anh không biết là cái gì nhưng chắc không phải là công nghệ, bởi nước mình lạc hậu không thể đã mạnh về công nghệ được.

Cuối cùng chốt 2 điểm là thanh niên tri thức Việt nam rất thích học cái mới và sợ Tây. Đều có thể trở thành thế mạnh cạnh tranh được.

Thích học cái mới thì mình cứ nhè công nghệ mới mà làm, xin bằng được thử nghiệm, thế nào cũng làm được. Chắc phải đến 80% dự án ở FS lúc bắt đầu chưa có ai biết gì cả. Về sau, các bạn khách hàng còn sưu tầm được bằng chứng thanh niên VN học nhanh gấp 2.5 lần trung bình ASEANJ

Sợ Tây thì ý thức dịch vụ tốt, rất chịu khó nghe lời Tây. Thế nên phải tổ chức công ty thật phẳng, để nhân viên và khách hàng có thể trực tiếp tiếp xúc với nhau, bỏ qua mấy tầng lớp trung gian. Kỷ luật, chăm chỉ học mãi không vào, khách quát cái nghe ngay.

Thế mà được việc. Mặc dù cho đến bây giờ kể ra vẫn không ai tin!

Tư duy chiến lược FPT
Tư duy chiến lược FPT

Toàn cầu hóa.

Tôi bị Tập đoàn kỷ luật vì tội để cho nhân viên thành lập một công ty chi nhánh ở nước ngoài mà không biết. Thật là một vụ hy hữu. Lập chi nhánh “chui”

Số là thế này, hồi đó FSU3 tham gia đấu thầu một dự án cho khách hàng tại khắp khu vực Đông Nam Á. Khách hàng yêu cầu mình phải có chi nhánh tại tất cả các nước mà mình tham gia đấu thầu. Sợ không kịp thời gian, các em đã tự vay tiền công ty, lấy tư cách cá nhân để mở công ty rồi xưng với bạn đấy là chi nhánh của FPT. Cũng logo, khai trương đàng hoàngJ

Thế quái nào lại lộ nên tôi bị kỷ luật. Mà oan, vì tôi có biết gì đâu. Nhưng nghĩ kỹ, vậy mới đúng là toàn cầu hóa. Có cơ hội là đi. Nước ta với nước bạn thì khác gì nhau. Nếu các em mà làm hồ sơ xin mở công ty, bảo vệ KHKD etc… chắc có khi giờ vẫn chưa mở đượcL

So với anh em chúng tôi trước đây 10 năm, trống rong cờ mở, hô khẩu hiệu mãi mới dám đi, quả là một bước tiến quá lớn.

Mô hình nào?

Năm 1998, tôi có đọc một bài báo có tên là “The Cathedral (Thánh đường) and the Bazaar (Cái chợ)” của Eric Raymond. Quan điểm của tác giả: mã nguồn mở như cái chợ, mã nguồn đóng như một tòa thánh đường lộng lẫy. Nhưng nếu tuân thủ một số nguyên tắc (19 điểm), một dự án mã nguồn mở có thể vượt mặt về chất lượng những sản phẩm được đầu tư tiền tấn. Cụ thể là cuộc chiến giữa Windows và Linux. Hiện tại trên mobile, rõ ràng là “Cái chợ” Androi là hoàn toàn thắng thế “Thánh đường” Win8!

Tuy là một bài báo kỹ thuật, nhưng nó có ảnh hưởng sâu sắc tới triết lý quản trị của tôi. Cả Việt nam, hàng ngàn năm không có những tòa nhà lộng lẫy, nên chăng ta phải tìm một phương thức khác để xây dựng một công ty lớn.

Năm 2001, trong một dịp dẫn khách Mỹ sang Bát tràng, khách hỏi giá một đôi bình cao chừng hơn 1m, giá có $50. Rẻ quá, nhưng làm sao mang về được, tiếc thật! Tôi hỏi bừa cô chủ quán cho vui, em có chuyển đến tận nhà được không? Được ạ! Tận bên Mỹ cơ! Không sao ạ, anh cứ cho địa chỉ. Tôi viết địa chỉ, trả tiền rồi ra về. Chẳng tin là cô bé lớ ngớ lại có thể chuyển được 2 cái bình đấy cho bạn tôi. Một tháng sau, thấy bạn bảo, nhận được rồi, nguyên lành!

Thật là kỳ diệu. Tôi đã bỏ rất nhiều giờ sang Bát tràng để ngắm cách các bạn ấy tổ chức, chia sẻ cùng thương hiệu, cùng thị trường, cùng một nguồn nguyên liệu, cùng một bí quyết mẫu mã, nhưng vẫn là những công ty riêng rẽ độc lập, không sợ cạnh tranh lẫn nhau. Té ra “làng nghề” chính là một mô hình tổ chức kinh doanh bền vững nhất của Việt nam.

Tôi mạnh dạn lập ra các G (roup), các SU (Strategic Unit)… có thể coi đó những công ty con có chung nhau một cái tên lớn là làng “Fsoft”, những hòn đá để xây nên bức tường sự nghiệp.

Ý tưởng F-Ville, xây dựng một ngôi làng phần mềm trên thực tế, được ấp ủ từ những ngày ấy!

Campus – Ngôi nhà của doanh nghiệp phần mềm

Ai cũng muốn xây/mua cho mình một cái nhà thật đẹp, ưng ý.

Nhưng với các doanh nghiệp (trừ các ông tiêu tiền chùa ra) thì đây ra một vấn đề nan giải. Xây trụ sở đàng hoàng thì sẽ hụt ngay vào hiệu quả kinh doanh. Nên các doanh nghiệp ta thường đợi đến khi kiếm được rất nhiều tiền rồi mới xây trụ sở. Đi thuê đỡ rủi ro và thường là rẻ hơn! Tôi thì lười, nghĩ mình ở công ty có khi còn nhiều hơn ở nhà. Đã làm thì nên đàng hoàng.

Thực ra, năm 1998, đến xem thấy trụ sở của bạn Infosys đẹp nguy nga, thích mê nhưng cũng chưa dám hỏi. Còn nhiều thứ quan trọng cần hỏi hơn. Vả lại nghĩ bao giờ có tiền hỏi cũng chưa muộn.

Tình cờ, CanhBT là người thích xây nhà. Trước khi vào Fsoft thì anh đã tự xây mấy cái nhà, xây xong ở chán lại bán đi, xây cái khác. Tình cờ nữa là anh quyết chí lập nghiệp ở Đà nẵng. Nên khi đến Đà nẵng, anh đã bàn và xin phép tôi với a Râu được mua đất. Và sau đó được phép xây trụ sở làm việc gọi là campus, có nhà tắm, sân đá bóng, sân tập gôn, nhà ăn, phòng ngủ, thảm cỏ, vườn cây… Mới nghe, tôi đã thấy ưng ý rồi, bật đèn xanh làm liền. Năm 2010, khai trương tòa nhà, anh em rất hài lòng, tuy nhiên trong lãnh đạo tập đoàn cũng có 1 số ý kiến cho là lãng phí, xây dựng không phê duyệt theo chuẩn. May mà mấy năm sau, FDN phát triển vượt bậc nên không thấy ai hỏi gì nữa.

Tiện tay dắt dê, FHCM nhận ngay lô đất ở Khu Công nghệ cao Thủ đức, bị chê ỏng, chê eo là quá xa trung tâm, rồi xây lên một khu tương tự như ở Đà nẵng. Vì đi quá xa, nên khi chuyển địa điểm đầu năm 2011, FHCM đã mất đến 25% quân số. Nhưng chắc đất lành, nên chỉ 1 năm sau đã bù đủ.

Năm 2010, sang lại Infosys, thấy choáng quá. Campus của bạn bây giờ đã “to đẹp hơn mười ngày xưa”. Chỉ khu đào tạo Mysore đã có hơn 100 tòa nhà, trong một khuôn viên không khác gì thiên đường. Lần này thì đã dám mạnh dạn hỏi, bọn mày làm thế nào, từ bao giờ, hết bao tiền, sao vẫn hiệu quả cao… Té ra là bạn bắt đầu xây Campus từ năm 1991, khi bạn mới có 250 nhân viên. Bạn cũng tiết lộ, không phải có tiền mới xây nhà đẹp, mà ngược lại campus đẹp là một trong ba bí quyết để kiếm tiền.

Thế nên, sau khi thôi nhiệm vụ ở tập đoàn, tôi đã nhận với Ban lãnh đạo Fsoft lúc đó là chị Liên làm trưởng Ban xây dựng để xây F-Ville Hòa lạc. Do trái tay nên khá vất vả. May mà cuối cùng cũng xong!

An cư lạc nghiệp, đừng ngại xây nhà đẹp cho công ty của mình.

Cơ hội bị bỏ qua?

Làm lãnh đạo tốt không khó.

Không làm gì, để yên cho dân làm đã được 7 điểm. Định hướng một chút, khuyến khích một chút, quản trị một chút là được 8 rồi.

Nhưng để đạt điểm tuyệt đối, người lãnh đạo cần phải có thêm 2 phẩm chất:

–          Vững vàng vượt qua khó khăn để tồn tại

–          Tận dụng cơ hội để vượt lên

Nhìn vào biểu đồ doanh thu của các bạn Ấn độ, thấy ngay các bạn ấy đã tận dụng cơ hội Y2K tốt như thế nào! Chỉ bằng một dịch vụ đơn giản, (học sinh phổ thông học 3 tuần có thể làm được), các bạn đã tiếp cận được toàn bộ danh sách khách hàng Fortune 500 và sau đó khai thác triệt để customer base đó.

Fsoft đã từng có một cơ hội như vậy, tuy không phải là mức toàn cầu, nhưng ít ra cũng có thể là một bước nhảy vọt: “Note Compete”. Sau khi ký NextG, tên tuổi Fsoft đã vang đến tận Redmond. Chúng tôi có cơ hội trở thành EPG, tiếp cận ngay lập tức hàng trăm khách hàng F500, với một chi phí rẻ hơn Accenture 3-4 lần.

Chúng tôi đã có thể điều ngay VietAnh sang NewJersey và xây dựng consuting team ở đó. Đã có thể đầu tư nguồn lực gấp đôi số cần thiết cho GNC, đã không có việc “giải trừ quân bị” hậu P1. Đã có thể có một chiến dịch “Tết” để thay đổi vị thế trước khi cuộc khủng hoảng toàn cầu xảy ra.

Vậy mà chúng tôi đã bỏ qua.

Lỗi tại tôi. Tôi không có sự quyết liệt cần thiết, kiểu “phải đốt cháy dãy Trường sơn”, phải làm bằng mọi giá! Thật đáng tiếc.

Cơ hội đi rồi lại đến. Mobility Migration, Clouding Migration đang hứa hẹn là một vận hội mới. Rất mong các bạn lãnh đạo tiếp theo biết cách tận dụng được để đưa Fsoft thành công ty Tỷ Đô.

Chuyển giao.

FPT tôi có 2 việc chẳng được ai giao!

Một là làm phần mềm, hay còn gọi là lập trình. Khởi thủy từ năm 1988 là chưa biết làm việc gì khác. Nên được phân làm điếu đóm cho các đàn anh như Công, Ngọc, Bảo, Mai, Trung Hà. Rồi các đàn anh bỏ đi cả, còn mỗi mình. May a Bình, a Châu, a Tiến luôn động viên, tạo điều kiện. Đi mãi rồi cũng thành đường. Hết FSS rồi Fsoft. Hơn 30% nhân viên FPT bây giờ làm các công việc liên quan đến phần mềm. Hàng ngàn sinh viên FU đã và đang chuẩn bị thành lập trình viên. Rồi vô khối các công ty phần mềm khác do các cựu lập trình viên FPTer tạo nên. Đều đang phát triển. Không ai cần sự gợi ý, hướng dẫn, chỉ đạo của tôi nữa.

Tự thấy là việc này đã chuyển giao xong. Không vướng mắc!

Thứ hai là Stico. Cũng chẳng bao giờ nghĩ nó là việc. Làm thì cũng phải chơi. Làm cho sướng thì chơi cũng phải cho sướng. Đến năm 2002 khi a Bình báo là được chọn vào HDQT chính vì đã có công xây dựng nên cái STCo đó mới thấy giật mình. Vội tìm đọc nghiên cứu của Fukuyama về Social Capital, mới hiểu là tại sao một doanh nghiệp kiếm tiền lại đánh giá cao công việc tổ chức ăn chơi. Ngắn gọn, Stico là phương tiện phi chính thức khuyến khích sáng tạo, gắn kết con người, qua đó tạo nên sức mạnh kinh tế.

Tuy Stico đã trở thành thương hiệu của FPT, nhưng bản thân vẫn có mấy mối lo:

  •  Stico đang biến tướng thành nghệ thuật biểu diễn, không còn là sân khấu đường phố gắn kết những con người muốn vươn tới một cuộc sống sáng tạo và hài hước.
  • Hai đơn vị do tôi ký tên thành lập: Bảo tàng FPT để lưu giữ ký ức và Viện nghiên cứu FPT để thỏa ước mơ sáng tạo còn quá non và chưa được sự ủng hộ rộng rãi.

Tóm lại, chưa hoàn toàn thanh thản, nhưng tự biết cũng chẳng làm gì được hơn. Coi như cũng là xong chuyển giao.

Các kỹ năng/vị trí khác như chém gió, bán hàng, chiến lược, lập dự án, đàm phán, quản quân, đầu tư etc…  đã rút hết ruột chia sẻ cho anh em suốt ngày, e rằng cũng chẳng còn gì nhiều để bàn giao.

Giờ là lúc bắt tay vào việc mới, để bắt đầu một chu trình mới, tập thành đứa trẻ luôn mồm hỏi: TẠI SAO? Anh Tiến LQ có dặn: “bất cứ việc gì mà em thấy có ích cho em, sẽ có ích cho FPT và cho đất nước”. Cám ơn anh!

Epilog – Doanh nghiệp là gì?

Hồi bé, tôi rất ngại việc gì liên quan đến mua bán, vay mượn. Mẹ bảo mang rá sang hàng xóm vay gạo là sợ vã mồ hôi. Vậy mà thế quái nào lại thành giám đốc, doanh nhân. Nhưng cứ thuận mà làm thôi, nào có hiểu thế nào là doanh nghiệp. Cho đến khi phải đi dạy cho các GL (tức là các doanh nghiệp con trong Fsoft), mới tra sách vớ, tìm được đinh nghĩa này trong cuốn “Chủ nghĩa tư bản chống chủ nghĩa tư bản” của Michel Albert.

Doanh nghiệp là đơn vị sử dụng tư bản để tạo ra lợi nhuận thặng dư bằng cách đáp ứng các nhu cầu xã hội,  là nơi các cá nhân thể hiện quyền tự do cá nhân biến những tham vọng của mình thành sự thật, nơi hình thành và lưu giữ các giá trị đạo đức của chủ nghĩa tư bản.  

Tóm lại là tế bào của chủ nghĩa tư bản! Như gia đình là tế bào của xã hội vậy.

Một định nghĩa ngắn gọn nhưng đủ cả: tư bản (vốn), lợi nhuận (giá trị thặng dư), nhu cầu xã hội, tham vọng cá nhân và các giá trị đạo đức (văn hóa).

Đọc xong thấy nhẹ cả người. May mà cũng đã làm gần đúng!

Nguyễn Thành Nam

Share Button
Content Protection by DMCA.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *